اين مطلب در قرن سوم و اوايل قرن چهارم رواج داشته و محتمل است مربوط به پيش از دوره‌اى باشد كه اندلسىها كار تأليف را در سيره آغاز كرده‌اند . در نيمهء نخست قرن چهارم هجرى يا اندكى پيش از آن ، آثار اندلسىها دربارهء سيرهء نبوى آغاز شد . « 1 » اين بهره‌اى از آثار رشد فرهنگى در اندلس بود كه از مرحلهء گرفتن دانش به پس دادن آن حكايت مىكرد . آنچه سبب شگفتى است ، اين كه فهرستها و متون درسى علماى اندلسى و مغربى موجود ، بيشتر اين آثار را بازگو نكرده‌اند . « 2 » پرسش اين است كه آيا نوشته‌هايى كه در اين زمينه بوده ، واقعا اندك بوده است ؟ البته محقق نمىتواند به اين مطلب مطمئن باشد ؛ چرا كه اندلسىها به دانش حديث توجه كامل داشته‌اند و سيره ، بيشترين دانشى است كه با حديث پيوند دارد . افزون بر آن كه سيره ، زندگى شخصى است كه اساسا حديث از او صادر شده است . آيا ممكن است كه اندلسىها در اين زمينه ، به همان مؤلفات شرقيها بسنده كرده و پس از آنها ، آثار مشهورى از عالمان اندلسى كه در اين زمينه تأليف شده ، مانند كتاب ليثى و ابن عبد البر را به آن افزوده باشند ؟ البته كتابهاى شرح حال ، با اشاره به برخى از آثار ، تا اندازه‌اى اطلاعات ناقص ما را در اين زمينه جبران مىكند . از نخستين تلاشها در زمينهء سيره « 3 » يا يكى از بخشهاى آن ، كتاب الدلائل قاسم بن ثابت سرقسطى ( م . 302 ه . / 915 م . ) و تلخيص كتاب سيرة رسول الله يحيى بن عبد الله ليثى ( م . 368 ه . / 978 م . ) و جز آنهاست . اين تا دورانى است كه قرن پنجم ، كه قرن رشد علمى اندلس است ، فرا رسيده و پديدهء تأليف و نگارش آثار فرهنگى در هر دانشى آغاز و گسترده مىشود . مشهورترين كسانى كه در اين قرن دربارهء سيره تأليفاتى داشتند ، عبارت بودند از : قاضى الجماعه ابو مطرف عبد الرحمن بن محمد بن فطيس ( م . 402 ه . / 1011 م . ) ، حافظ ابو عمر ابن

--> ( 1 ) . اين بدان معنا نيست كه اندلسىها پيش از قرن چهارم تأليفى در سيره نداشته‌اند ، بلكه چيزى كه جلب توجه كند ، نداشته‌اند . استقرا نشان مىدهد كه پديدهء تأليف در سيره ، به صورت گسترده ، از نيمهء نخست قرن چهارم و بعد از آن بوده است . ( 2 ) . مهمترين آنها را در فصل ششم از باب نخست ياد كرده است . ( 3 ) . سخاوى در الاعلان بالتوبيخ از جمله مصنفان سيره را عبد الملك بن حبيب ( م . 228 ه . ) دانسته اما در نسخهء مخطوط افتادگى وجود دارد كه مطلب روشن نيست . دكتر صالح العلى در ترجمهء آن متن ، در ادامهء عبارت آورده است : آيا عبد الملك بن حبيب ، مورخ اندلسى است كه در سيره كتابى نوشته ، كما اين كه مىدانيم ؛ بنابراين وى كتابى در سيره به او نسبت داده ، اما مرجع اين نقل را نياورده است . ر . ك : روزنتال ، علم التاريخ عند المسلمين ، ص 527 .